Zonnedauw is een geslacht van vleesetende planten met ongeveer 260 verschillende soorten. De planten vangen kleine dieren met behulp van glinsterende, kleverige druppeltjes op hun bladeren. Die lijken op dauw, maar zijn in werkelijkheid een slimme val. Door hun prooien te verteren, krijgen zonnedauwsoorten extra voedingsstoffen binnen die in hun leefomgeving maar weinig aanwezig zijn.
Zonnedauw komt in allerlei vormen en maten voor. Sommige soorten groeien als een klein rozet dicht bij de grond, terwijl andere rechtop groeien of zelfs lange, klimmende stengels vormen. Wat ze met elkaar gemeen hebben, zijn de bijzondere bladeren met daarop kleine tentakels met kleverige klierdruppeltjes.
Wanneer een klein insect op het blad terechtkomt, blijft het aan deze druppeltjes plakken. Bij veel soorten kunnen de tentakels en soms zelfs het hele blad vervolgens langzaam naar de prooi toe bewegen. De plant maakt verteringsenzymen aan waarmee voedingsstoffen uit de prooi worden opgenomen.
Zonnedauw komt bijna overal ter wereld voor, van koude gebieden in het hoge noorden tot tropische regenwouden. De meeste soorten groeien op vochtige plekken, zoals moerassen, veengebieden en natte heide.
De bodem op deze plekken bevat vaak maar weinig beschikbare voedingsstoffen, zoals stikstof. Zonnedauw heeft daar een bijzondere oplossing voor gevonden: de plant haalt een deel van de voedingsstoffen die hij nodig heeft uit gevangen prooien. Zonlicht blijft gewoon zijn belangrijkste energiebron.
Zonnedauw maakt bloemen die meestal aan langere bloemstengels boven de vangbladeren uitsteken. De kleur, grootte en vorm van de bloemen verschillen per soort. Na bestuiving ontstaan vruchten met daarin vaak grote aantallen kleine zaden.
Verschillende zonnedauwsoorten kunnen zich daarnaast ongeslachtelijk vermeerderen. De manier waarop verschilt per soort. Sommige kunnen nieuwe planten vormen vanuit wortels, bladeren of speciale groeiknoppen.
Zonnedauw is zowel jager als onderdeel van het voedselweb. De plant vangt voornamelijk kleine insecten en andere kleine geleedpotigen en haalt daar voedingsstoffen uit. Tegelijkertijd kunnen andere dieren juist van de plant profiteren.
Er bestaan bijvoorbeeld insecten die tussen de kleverige vangbladeren kunnen leven of gevangen prooien van de plant eten. De bloemen worden bovendien bezocht door bestuivende insecten. Zo vormt zonnedauw ondanks zijn vleesetende levenswijze zelf ook een onderdeel van een groter ecosysteem.
Hoewel veel zonnedauwsoorten klein blijven, bestaan er ook klimmende soorten. De Australische Drosera erythrogyne kan stengels van wel 3 meter lang krijgen.
Zonnedauw kent een lange geschiedenis als medicinale plant. Zo werd de Kaapse zonnedauw traditioneel gebruikt bij onder andere hoest, astma en tuberculose.
Niet ieder insect hoeft bang te zijn voor zonnedauw. Sommige roofwantsen kunnen tussen de kleverige vangbladeren leven en profiteren van insecten die door de plant zijn gevangen.
Je hoeft niet naar de tropen om zonnedauw in het wild te vinden. In Nederland komen van nature drie soorten voor: de ronde zonnedauw, kleine zonnedauw en lange zonnedauw.
De zonnedauw in Almere Jungle vind je in het vleesetend moeras.
Kom jij deze bijzondere plant bewonderen?
Koop nu je entree kaartjes online met korting! Aan de kassa geldt het reguliere entree tarief.
